موضوعات تأثیرگذار: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه ارزیابی تأثیرات فاوا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
 
(۵ نسخهٔ میانیِ همین کاربر نمایش داده نشده است)
سطر ۱: سطر ۱:
−
موضوعات ارزیابی تأٍثیرات را می‌توان به اختصار این‌گونه توصیف کرد:
+
موضوعات تأثیرگذار همان عامل‌هایی هستند که تأثیرات آن‌ها به صورت خواسته یا ناخواسته، آگاهانه یا غیرآگاهانه، کوتاه‌مدت یا بلندمدت می‌تواند تغییراتی در [[زمینه‌های ارزیابی تأثیرات|زمینه‌های تأثیرپذیر]] ایجاد کند.
 +
== فهرست ==
 
[[پرونده:IA Concepts.png|بندانگشتی|خاستگاه نظری برخی از حوزه‌های  ارزیابی تأثیرات]]
 
[[پرونده:IA Concepts.png|بندانگشتی|خاستگاه نظری برخی از حوزه‌های  ارزیابی تأثیرات]]
−
; [[ارزیابی تأثیرات پروژه‌ها، محصولات و خدمات]]: در حوزه اثربخشی معطوف به میزان تحقق اهداف / در حوزه ارزیابی تأثیرات جانبی معطوف مجوزها و الزامات طرح شده توسط نهادهای مختلف
+
موضوعات ارزیابی تأثیرات را می‌توان به اختصار این‌گونه توصیف کرد:
−
; [[ارزیابی تأثیرات قوانین]]: ارزیابی هدف‌محور و در برخی موارد ارزیابی زمینه‌محور قوانین با استفاده از روش‌هایی نظیر تحلیل هزینه-فایده
+
*; [[ارزیابی تأثیرات پروژه‌ها|پروژه‌ها و برنامه‌ها]]: نظیر طرح‌های توسعه‌ای و پروژه‌های [[فاوا برای توسعه]]
−
; [[ارزیابی تأثیرات شرکت‌ها]]: معطوف به تأثیرات جانبی در حوزه‌های اجتماعی، زیست‌محیطی و راهبری، و معطوف به اهداف شرکت‌ها در حوزه سرمایه‌گذاری تأثیرگذار
 
−
; [[ارزیابی فناوری]]: ارزیابی فرصت و چالش‌های فناوری‌های نوین در حوزه‌های مختلف برای سیاست‌گذاران
 
−
; [[ارزیابی تأثیرات پژوهش و نوآوری]]: معطوف به تأثیرات این پژوهش‌ها برای جامعه و محیط‌زیست
 
−
; [[ارزیابی تأثیرات رسانه]]: معطوف به تأثیرات رسانه‌ها بر مردم
 
  
−
باید دقت داشت که ارزیابی تأثیرات در هر یک از حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی در حالت مطلوب باید توسط کارشناسان حوزه‌های مذکور صورت گیرد. به عنوان مثال، اتحادیه اروپا برای ارزیابی تأثیرات قوانین خود در صورتی که موضوع را نیازمند ارزیابی عمیق در برخی زمینه‌ها ببیند، آن را به واحدهای مسئول در دپارتمان‌های مرتبط ارجاع می‌دهد.
+
*; [[ارزیابی تأثیرات پروژه‌ها|محصولات و خدمات]]: نظیر نرم‌افزارهای شخصی یا خدمات تحت وب
  
−
لازم است اشاره شود که رویکردهای ارزیابی تأثیرات در حوزه‌های مختلف از یک جنس نیستند بلکه در برخی مواقع می‌توانند مکمل یک‌دیگر تلقی شوند. به عنوان مثال، پژوهش و نوآوری مسئولانه بیشتر بر فرآیند اجرای این فعالیت‌ها تمرکز دارد، در حالی که ارزیابی‌های اجتماعی و زیست‌محیطی پروژه‌ها به دنبال بررسی پیامدهای حاصل شده هستند. همچنین یک موضوع را می‌توان از حیث‌های مختلفی نظیر محصول بودن یا فناوری بودن یا وجوه دیگر مورد توجه قرار داد که انتخاب رویکرد مناسب با توجه به مقتضیات مسئله صورت می‌گیرد. به عنوان مثال، هنگامی که از ارزیابی یک محصول با ویژگی‌های مشخص صحبت می‌شود نگاه محصول‌محور و هنگامی که از ارزیابی یک فناوری با ویژگی‌های کلی صحبت می‌شود نگاه فناوری‌محور بر آن حاکم است. بنابراین نمی‌توان با طیف گوناگون پژوهش‌های ارزیابی تأثیرات به شیوه‌ای یکسان و مکانیکی رفتار کرد.
+
*; [[ارزیابی تأثیرات قوانین|قوانین و سیاست‌ها]]: نظیر مصوبات تنظیم‌گری‌های فاوا یا قوانین معطوف به فضای مجازی در مجالس قانون‌گذاری
 +
 
 +
*; [[ارزیابی تأثیرات شرکت‌ها و صنایع|شرکت‌ها و صنایع]]: نظیر اپراتورهای تلفن همراه یا کسب‌وکارهای مطرح در فضای مجازی
 +
 
 +
*; [[ارزیابی تأثیرات فناوری|فناوری‌های نوظهور]]: نظیر [[نسل پنجم ارتباطات]]، [[اینترنت اشیاء]] و [[زنجیره بلوکی]]
 +
 
 +
*; [[ارزیابی تأثیرات پژوهش و نوآوری|پژوهش و نوآوری]]: نظیر پروژه‌های پژوهشی در مراکز علمی و تحقیقاتی
 +
 
 +
*; [[ارزیابی تأثیرات رسانه|رسانه و محتوا]]: نظیر رسانه‌های دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی
 +
 
 +
== تشخیص موضوع ==
 +
در یک فعالیت ارزیابی تأثیرات ممکن است تشخیص دقیق موضوع تأثیرگذار تا حدی مناقشه‌برانگیز باشد. به عنوان مثال، موضوع تأثیرگذار در «پروژه پژوهشی برای پایلوت یک محصول نوآورانه» می‌تواند یک پروژه، یک پژوهش، یک فناوری یا یک محصول در نظر گرفته شود. برخی از این دیدگاه‌ها بر وجوه متمایزی از تأثیرات تمرکز دارند و مکمل یکدیگر هستند. به عنوان مثال، دیدگاه پروژه‌محور بیشتر بر تحقق اهداف پروژه تأکید دارد، پژوهش مسئولانه به شیوه پژوهش کردن توجه می‌کند، نگاه فناورانه به فرصت‌ها و چالش‌های برخاسته از جریان فناوری می‌پردازد، و نگاه محصول‌محور به جزئیات تأثیرات اجتماعی یا زیست‌محیطی خروجی‌ها اهمیت می‌دهد.
 +
 
 +
باید دقت داشت که ارزیابی تأثیرات در هر یک از حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی در حالت مطلوب باید توسط کارشناسان حوزه‌های مذکور صورت گیرد. به عنوان مثال، اتحادیه اروپا برای [[ارزیابی تأثیرات قوانین]] در صورتی که موضوع را نیازمند ارزیابی عمیق در برخی زمینه‌ها ببیند، آن را به واحدهای مسئول در دپارتمان‌های مرتبط ارجاع می‌دهد.  
 +
 
 +
[[رده:چارچوب ارزیابی تأثیرات]]
 +
[[رده:موضوعات تأثیرگذار]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۱ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۵۳

موضوعات تأثیرگذار همان عامل‌هایی هستند که تأثیرات آن‌ها به صورت خواسته یا ناخواسته، آگاهانه یا غیرآگاهانه، کوتاه‌مدت یا بلندمدت می‌تواند تغییراتی در زمینه‌های تأثیرپذیر ایجاد کند.

فهرست

خاستگاه نظری برخی از حوزه‌های ارزیابی تأثیرات

موضوعات ارزیابی تأثیرات را می‌توان به اختصار این‌گونه توصیف کرد:

  • قوانین و سیاست‌ها
    نظیر مصوبات تنظیم‌گری‌های فاوا یا قوانین معطوف به فضای مجازی در مجالس قانون‌گذاری

تشخیص موضوع

در یک فعالیت ارزیابی تأثیرات ممکن است تشخیص دقیق موضوع تأثیرگذار تا حدی مناقشه‌برانگیز باشد. به عنوان مثال، موضوع تأثیرگذار در «پروژه پژوهشی برای پایلوت یک محصول نوآورانه» می‌تواند یک پروژه، یک پژوهش، یک فناوری یا یک محصول در نظر گرفته شود. برخی از این دیدگاه‌ها بر وجوه متمایزی از تأثیرات تمرکز دارند و مکمل یکدیگر هستند. به عنوان مثال، دیدگاه پروژه‌محور بیشتر بر تحقق اهداف پروژه تأکید دارد، پژوهش مسئولانه به شیوه پژوهش کردن توجه می‌کند، نگاه فناورانه به فرصت‌ها و چالش‌های برخاسته از جریان فناوری می‌پردازد، و نگاه محصول‌محور به جزئیات تأثیرات اجتماعی یا زیست‌محیطی خروجی‌ها اهمیت می‌دهد.

باید دقت داشت که ارزیابی تأثیرات در هر یک از حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی در حالت مطلوب باید توسط کارشناسان حوزه‌های مذکور صورت گیرد. به عنوان مثال، اتحادیه اروپا برای ارزیابی تأثیرات قوانین در صورتی که موضوع را نیازمند ارزیابی عمیق در برخی زمینه‌ها ببیند، آن را به واحدهای مسئول در دپارتمان‌های مرتبط ارجاع می‌دهد.