ارزیابی تأثیرات پژوهش و نوآوری
ارزیابی تأثیرات پژوهش و نوآوری از یکسو میتواند در مورد اثرگذاری آنها در جامعه علمی و مهندسی تلقی شود و از سوی دیگر پیامدهای حاصل از این موضوعات بر اجتماع و محیطزیست را مدنظر قرار دهد.
معرفی
ارزیابی اثرگذاری پژوهش یکی از موضوعات کلیدی در ردهبندی و تعیین کیفیت پروژهها و و مقالات علمی است و اغلب معیارهای مرسوم در این حوزه نظیر ضریب تأثیر[۱] یا شاخص اچ[۲] به نحوی میزان ارجاعات یا اعتبارسنجی مجلات پژوهشی را اندازه میگیرند. با این حال، در دهههای اخیر انتقادات زیادی پیرامون این شیوه ارزیابی تأثیرات پژوهش شکل گرفته است که از نمونههای برجسته آن میتوان به اعلامیه سانفرانسیسکو برای ارزیابی پژوهشها اشاره کرد. فصل مشترک این انتقادات اعلام نگرانی از بیاعتنایی معیارهای مرسوم نسبت به مسائلی همچون مفید بودن پژوهش برای جامعه، تأثیرگذاری بر زندگی انسانها و حرکت در جهت مشکلات کلیدی بشر است.
رویکردهای مختلفی برای پشتیبانی از این دیدگاه در زمینه ارزیابی تأثیرات پژوهشها شکل گرفته است. بنیاد ملی علوم در امریکا با تأکید بر مقوله تأثیرگذاری گسترده[۳] تلاش میکند تا در هنگام ارزیابی و حمایت مالی از پژوهشهای تحقیقاتی، نگاهی فراتر از تأثیر بر جامعه علمی داشته باشد و به پیامدهای آنها بر اقتصاد، جامعه انسانی، فرهنگ و محیط زیست نیز توجه کند. در اروپا نیز با طرح پژوهش و نوآوری مسئولانه تلاش میشود تا موضوعاتی نظیر جامعه و اخلاق از ابتدا در فرآیند پژوهش نهادینه شود. تاکنون انبوهی از منابع و روشهای مختلف برای پرداختن به این مقوله در پروژههای پژوهشی و نوآورانه اروپایی تدوین شده است.
پیوندهای مرتبط
- اعلامیه سانفرانسیسکو برای ارزیابی مسئولانه پژوهشها
- بایگانی منابع مرتبط با پژوهش مسئولانه
- جعبه ابزار پژوهش و نوآوری مسئولانه