موضوعات تأثیرگذار
موضوعات ارزیابی تأٍثیرات را میتوان به اختصار اینگونه توصیف کرد:
- ارزیابی تأثیرات پروژهها، محصولات و خدمات
- در حوزه اثربخشی معطوف به میزان تحقق اهداف / در حوزه ارزیابی تأثیرات جانبی معطوف مجوزها و الزامات طرح شده توسط نهادهای مختلف
- ارزیابی تأثیرات قوانین
- ارزیابی هدفمحور و در برخی موارد ارزیابی زمینهمحور قوانین با استفاده از روشهایی نظیر تحلیل هزینه-فایده
- ارزیابی تأثیرات شرکتها
- معطوف به تأثیرات جانبی در حوزههای اجتماعی، زیستمحیطی و راهبری، و معطوف به اهداف شرکتها در حوزه سرمایهگذاری تأثیرگذار
- ارزیابی فناوری
- ارزیابی فرصت و چالشهای فناوریهای نوین در حوزههای مختلف برای سیاستگذاران
- ارزیابی تأثیرات پژوهش و نوآوری
- معطوف به تأثیرات این پژوهشها برای جامعه و محیطزیست
- ارزیابی تأثیرات رسانه
- معطوف به تأثیرات رسانهها بر مردم
باید دقت داشت که ارزیابی تأثیرات در هر یک از حوزههای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی در حالت مطلوب باید توسط کارشناسان حوزههای مذکور صورت گیرد. به عنوان مثال، اتحادیه اروپا برای ارزیابی تأثیرات قوانین خود در صورتی که موضوع را نیازمند ارزیابی عمیق در برخی زمینهها ببیند، آن را به واحدهای مسئول در دپارتمانهای مرتبط ارجاع میدهد.
لازم است اشاره شود که رویکردهای ارزیابی تأثیرات در حوزههای مختلف از یک جنس نیستند بلکه در برخی مواقع میتوانند مکمل یکدیگر تلقی شوند. به عنوان مثال، پژوهش و نوآوری مسئولانه بیشتر بر فرآیند اجرای این فعالیتها تمرکز دارد، در حالی که ارزیابیهای اجتماعی و زیستمحیطی پروژهها به دنبال بررسی پیامدهای حاصل شده هستند. همچنین یک موضوع را میتوان از حیثهای مختلفی نظیر محصول بودن یا فناوری بودن یا وجوه دیگر مورد توجه قرار داد که انتخاب رویکرد مناسب با توجه به مقتضیات مسئله صورت میگیرد. به عنوان مثال، هنگامی که از ارزیابی یک محصول با ویژگیهای مشخص صحبت میشود نگاه محصولمحور و هنگامی که از ارزیابی یک فناوری با ویژگیهای کلی صحبت میشود نگاه فناوریمحور بر آن حاکم است. بنابراین نمیتوان با طیف گوناگون پژوهشهای ارزیابی تأثیرات به شیوهای یکسان و مکانیکی رفتار کرد.