ارزیابی
ارزیابی میتواند معانی متعددی نظیر بررسی، تحلیل و سنجش را در خود جای دهد و مقصود از آن بنا به نوع کاربرد و زمینه بحث مشخص میشود.
واژگان معادل
ارزیابی میتواند متناظر با چنین واژگانی در زبان انگلیسی تلقی شود:
در زبان فارسی نیز واژگان مختلفی نظیر برآورد، تخمین، تحلیل، سنجش، ارزشیابی و … میتوانند معنای یکسانی با ارزیابی داشته باشند.
ارزیابی / ارزشیابی / سنجش
در ادبیات حوزه آموزش، سه واژه ارزیابی (Assessment)، ارزشیابی (Evaluation) و اندازهگیری یا سنجش (Measurement) اینگونه مقایسه شدهاند[۱]: سنجش به فرآیند اندازهگیری خصیصهها یا ابعاد موضوعات توسط ابزارها اشاره دارد، ارزیابی فرآیندی است که دانش یادگیرندگان را پیرامون یک هدف یا موضوع بررسی میکند، و ارزشیابی به قضاوت یک وضعیت و برآوردهایی همچون مناسب بودن، خوب بودن، معتبر بودن و قانونی بودن میپردازد. به عنوان مثال، فاصله را میتوان سنجید، یادگیری را میتوان ارزیابی کرد، و نتایج را میتوان بر اساس برخی معیارها ارزشیابی کرد و آن را خوب یا بد نامید.
به طور کلیتر میتوان تفاوتهای این سه واژه را بدین صورت نگاه کرد:
- سنجش عمدتاً با مقولاتی همچون اعداد و کمیّتها و ابزارهایی نظیر آزمون و درجهبندی سروکار دارد.
- ارزیابی نگاهی تکوینی/مستمر/سازنده دارد و به دنبال ارتقای کارایی عملکرد فعلی است.
- ارزشیابی نگاهی تجمعی/گذشتهنگر/پسینی دارد، به دنبال قضاوت بر مبنای معیارها است و مشخص میکند استانداردها لحاظ شدهاند یا خیر.
نگاه دانشنامه حاضر
در گستره وسیع ارزیابی تأثیرات، تعریف دقیق و یکسانی از واژه ارزیابی وجود ندارد و بسیاری از واژگان هممعنی با آن در نظر گرفته میشوند به عنوانی مثال، حوزه ارزیابی تأثیرات قوانین در برخی مراجع با عنوان «تحلیل تأثیرات قوانین» مورد اشاره قرار میگیرد. همچنین در برخی موارد دو عبارت Impact Assessment و Impact Evaluation معادل یکدیگر تلقی میشوند.
در دانشنامه حاضر برای اشاره به موضوع ارزیابی در حیطههای مختلف، اغلب همین واژه استفاده میشود. البته در برخی موارد برای تأکید بر معنای متناسب با موضوع بحث، به معادل انگلیسی آن اشاره میشود.
پانویسها
- ↑ B. Kizlik, “Measurement, Assessment, and Evaluation in Education.” 2014, , http://www.ipesp.ac.th/learning/websatiti/chapter9/unit9_1_4.html