۸۲۷
ویرایش
تغییرات
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
سطر ۳۶:
سطر ۳۶: − در نگاهی که منجر به شکلگیری چارچوب ارزیابی شده است بر دو عنصر «موضوع تأثیرگذار» و «زمینه تأثیرپذیر» استوار است. در این نگاه، «موضوع تأثیرگذار» میتواند بر «زمینههای تأثیرپذیر» همانند اقتصاد، اجتماع و محیطزیست تأثیراتی داشته باشد. این تأثیرات را میتوان به صورت هدفمحور یا زمینهمحور مورد بررسی قرار داد: رویکرد هدفمحور معطوف به ارزیابی مواردی است که در اهداف پایهای مورد توجه قرار داشتهاند و تحقق آنها نشانگر اثربخشی موضوع تأثیرگذار است، و رویکرد زمینهمحور به تغییراتی میپردازد که به صورت آگاهانه یا ناآگاهانه در زمینههای مختلف اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی رخ دادهاند. رویکرد زمینهمحور میتواند تأثیرات حاصل از اهداف اصلی را نیز در برگیرد، اما در اغلب موارد به تأثیرات جانبی یا ضمنی موضوع تأثیرگذار اشاره میکند.+ − + − + − + سطر ۵۱:
سطر ۵۱: − + سطر ۶۹:
سطر ۶۹: − +
بدون خلاصه ویرایش
[[پرونده:Conceptual Model.png|بندانگشتی|روابط مولفهها در مدل مفهومی چارچوب ارزیابی تأثیرات]]
[[پرونده:Conceptual Model.png|بندانگشتی|روابط مولفهها در مدل مفهومی چارچوب ارزیابی تأثیرات]]
دیدگاه بنیادینی که منجر به شکلگیری چارچوب ارزیابی شده است دارای دو عنصر «موضوع تأثیرگذار» و «زمینه تأثیرپذیر» است. در این نگاه، «موضوع تأثیرگذار» میتواند بر «زمینههای تأثیرپذیر» همانند اقتصاد، اجتماع و محیطزیست تأثیراتی داشته باشد. این تأثیرات را میتوان به صورت هدفمحور، زمینهمحور یا عمومی مورد بررسی قرار داد: رویکرد هدفمحور معطوف به ارزیابی مواردی است که در اهداف تعیینشده مورد توجه قرار داشتهاند و تحقق آنها نشانگر اثربخشی موضوع تأثیرگذار است، رویکرد زمینهمحور به تغییراتی میپردازد که به صورت آگاهانه یا ناآگاهانه در زمینههای مختلف اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی رخ دادهاند، و رویکرد عمومی یا کلی فارغ از این محدودیتها به برخی تأثیرات کلیدی اشاره میکند. رویکرد زمینهمحور میتواند تأثیرات حاصل از اهداف اصلی را نیز در برگیرد، اما در اغلب موارد به تأثیرات جانبی یا ضمنی موضوع تأثیرگذار اشاره میکند.
=== مقایسه با سایر چارچوبها ===
=== مقایسه با سایر چارچوبها ===
[[پرونده:Framework - ICT EIA.png|بندانگشتی|چارچوب ارزیابی تأثیرات زیستمحیطی در حوزه فاوا ]]
[[پرونده:Framework - ICT EIA.png|بندانگشتی|چارچوب ارزیابی تأثیرات زیستمحیطی [[اتحادیه بینالمللی مخابرات]] در حوزه فاوا ]]
[[پرونده:Framework - Impact Measurement.png|بندانگشتی|نگاشت دو بعدی دستاوردهای سنجش و مدیریت تأثیرات در حوزه سرمایهگذاری تأثیرگذار <ref>Managing and measuring the impact of sustainable investments – a two-axes mapping, OECD Development Co-operation Working Papers, No 74, OECD Publishing, Paris, 2020</ref>]]
[[پرونده:Framework - Impact Measurement.png|بندانگشتی|نگاشت دو بعدی دستاوردهای سنجش و مدیریت تأثیرات در حوزه سرمایهگذاری تأثیرگذار <ref name="OECD">Managing and measuring the impact of sustainable investments – a two-axes mapping, OECD Development Co-operation Working Papers, No 74, OECD Publishing, Paris, 2020</ref>]]
چارچوبهای مختلفی برای پرداختن به زوایای مختلف حوزه ارزیابی تأثیرات وجود دارد. به عنوان مثال، چارچوب ارزیابی زیستمحیطی به دنبال دستهبندی ارزیابیهای مختلف زیستمحیطی برای پروژهها، سازمانها و محصولات فاوا است (جدول 8) و چارچوب دیگری به دستهبندی مهمترین دستاوردهای موجود در زمینه مدیریت و سنجش تأثیرات از حیث ماهیت آنها میپردازد (جدول 9)
چارچوبهای مختلفی برای پرداختن به زوایای مختلف حوزه ارزیابی تأثیرات وجود دارد. به عنوان مثال، چارچوب ارزیابی زیستمحیطی [[اتحادیه بینالمللی مخابرات]] به دنبال دستهبندی ارزیابیهای مختلف زیستمحیطی برای پروژهها، سازمانها و محصولات فاوا است و چارچوب دیگری به دستهبندی مهمترین دستاوردهای موجود در زمینه مدیریت و سنجش تأثیرات از حیث ماهیت آنها میپردازد.<ref name="OECD" />
این چارچوب در مقایسه با چارچوبهای دیگر دارای ویژگیهای زیر است:
این چارچوب در مقایسه با چارچوبهای دیگر دارای ویژگیهای زیر است:
== پرسشهای راهنما ==
== پرسشهای راهنما ==
یک پژوهشگر ارزیابی تأثیرات میتواند با تطبیق موضوع پژوهشی خود با [[چارچوب ارزیابی تأثیرات]] سرنخهای مناسبی برای حوزه پژوهشی خود پیدا کند و سپس با عمیق شدن در موضوعات به دست آمده فعالیت خود را آغاز کند. پرسشهای کلیدی برای دقیق کردن یک موضوع پژوهشی ارزیابی تأثیرات این موارد هستند:
یک پژوهشگر ارزیابی تأثیرات میتواند با تطبیق موضوع پژوهشی خود با چارچوب ارزیابی تأثیرات سرنخهای مناسبی برای حوزه پژوهشی خود پیدا کند و سپس با عمیق شدن در موضوعات به دست آمده فعالیت خود را آغاز کند. پرسشهای کلیدی برای دقیق کردن یک موضوع پژوهشی ارزیابی تأثیرات این موارد هستند:
# موضوع تأثیرگذار: ارزیابی تأثیرات برای چه موضوعی انجام میشود؟
# موضوع تأثیرگذار: ارزیابی تأثیرات برای چه موضوعی انجام میشود؟
# تمرکز ارزیابی: ارزیابی معطوف به اهداف است یا زمینهها؟
# تمرکز ارزیابی: ارزیابی معطوف به اهداف است یا زمینهها؟
===زمینه تأثیرپذیر===
===زمینه تأثیرپذیر===
'''ارزیابی تأثیرات برای چه زمینهای انجام میشود؟''' <br>
'''ارزیابی تأثیرات برای چه زمینهای انجام میشود؟''' <br>
در ارزیابی هدفمحور تأثیرات (یا ارزیابی اثربخشی) زمینه مدنظر با توجه به اهداف پروژه تعیین میشود اما در ارزیابی زمینهمحور تأثیرات این دامنه به دلخواه پژوهشگر انتخاب میشود. زمینه تأثیرپذیر میتواند حوزهای مثل اشتغال، رقابت، عدالت، سلامت، گازهای گلخانهای، مصرف انرژی و ... و یا حتی منطبق بر اهداف توسعه پایدار یا زیرمجموعههای آن باشد. همچنین زمینه میتواند کلی در نظر گرفته شود تا همه تبعات برجسته در حوزههای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی را ذیل خود جای دهد که این شیوه بیشتر در رویکرد ارزیابی عمومی مرسوم است.
در ارزیابی هدفمحور تأثیرات زمینه مدنظر با توجه به اهداف پروژه تعیین میشود اما در ارزیابی زمینهمحور تأثیرات این دامنه به دلخواه پژوهشگر انتخاب میشود. زمینه تأثیرپذیر میتواند حوزهای مثل اشتغال، رقابت، عدالت، سلامت، گازهای گلخانهای، مصرف انرژی و ... و یا حتی منطبق بر اهداف توسعه پایدار یا زیرمجموعههای آن باشد. همچنین زمینه میتواند کلی در نظر گرفته شود تا همه تبعات برجسته در حوزههای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی را ذیل خود جای دهد که این شیوه بیشتر در رویکرد ارزیابی عمومی مرسوم است. برای آشنایی بیشتر صفحه [[زمینههای ارزیابی تأثیرات]] را ببینید.
===بستر زمانی ارزیابی===
===بستر زمانی ارزیابی===