تغییرات

در حوزه فاوا نگاهی به خروجی پژوهش‌های ارزیابی تأثیرات پروژه‌های [[فاوا برای توسعه]] نشان می‌دهد که روش‌های مرسوم برای ارزیابی اثربخشی آن‌ها اغلب اختصاص به این حوزه ندارند و مبانی نظری آن‌ها مستقل از موضوع فاوا مطرح شده است. بنابراین از حیث ارزیابی اثربخشی پروژه‌ها نمی‌توان تفاوت خاصی میان حوزه فاوا و غیرفاوا قائل شد.

در حوزه فاوا نگاهی به خروجی پژوهش‌های ارزیابی تأثیرات پروژه‌های [[فاوا برای توسعه]] نشان می‌دهد که روش‌های مرسوم برای ارزیابی اثربخشی آن‌ها اغلب اختصاص به این حوزه ندارند و مبانی نظری آن‌ها مستقل از موضوع فاوا مطرح شده است. بنابراین از حیث ارزیابی اثربخشی پروژه‌ها نمی‌توان تفاوت خاصی میان حوزه فاوا و غیرفاوا قائل شد.

== رویکرد زمینه‌محور ==

== ارزیابی تأثیرات جانبی ==

طی نیم‌قرن اخیر، پیامدهای خواسته یا ناخواسته پروژه‌های بزرگ به ویژه در حوزه‌هایی نظیر انرژی، حمل‌ونقل، کشاورزی و شهرسازی مورد توجه پژوهشگران بوده است. با درس گرفتن از تجربیات نامطلوب برخی از این طرح‌ها، اکنون بسیاری از نهادهای حاکمیتی یا تأمین‌کنندگان مالی پروژه‌های بزرگ، مجریان را ملزم به ارائه پیوست‌های اجتماعی و زیست‌محیطی برای ارزیابی و مدیریت پیامدهای سوء این پروژه‌ها کرده‌اند. ارزیابی زمینه‌محور تأثیرات که اغلب از آن به Impact Assessment یاد می‌شود، به معنای فرآیند شناسایی و مدیریت مسائل اجتماعی یا زیست‌محیطی (و در برخی موارد مسائل اقتصادی) حاصل از اجرای یک پروژه است که با مشارکت مخاطبان تأثیرپذیرفته از پروژه به انجام می‌رسد. این فعالیت می‌تواند در کل چرخه پروژه، از مراحل آغازین تا پس از استقرار نهایی صورت پذیرد و بنابراین می‌تواند به صورت گذشته‌نگر یا آینده‌نگر تعریف شود. برای انجام این فعالیت می‌توان به مجموعه متنوعی از نظریه‌پردازی‌ها، روال‌ها، موردکاوی‌ها و اصول اجرایی در ادبیات این حوزه پژوهشی رجوع کرد که توسط نهادهای متولی نظیر [[انجمن بین‌المللی ارزیابی تأثیرات]]  تألیف یا گردآوری شده‌اند.

طی نیم‌قرن اخیر، پیامدهای خواسته یا ناخواسته پروژه‌های بزرگ به ویژه در حوزه‌هایی نظیر انرژی، حمل‌ونقل، کشاورزی و شهرسازی مورد توجه پژوهشگران بوده است. با درس گرفتن از تجربیات نامطلوب برخی از این طرح‌ها، اکنون بسیاری از نهادهای حاکمیتی یا تأمین‌کنندگان مالی پروژه‌های بزرگ، مجریان را ملزم به ارائه پیوست‌های اجتماعی و زیست‌محیطی برای ارزیابی و مدیریت پیامدهای سوء این پروژه‌ها کرده‌اند. این گونه ارزیابی اغلب از آن به Impact Assessment یاد می‌شود، به معنای فرآیند شناسایی و مدیریت مسائل اجتماعی یا زیست‌محیطی (و در برخی موارد مسائل اقتصادی) حاصل از اجرای یک پروژه است که با مشارکت مخاطبان تأثیرپذیرفته از پروژه به انجام می‌رسد. این فعالیت می‌تواند در کل چرخه پروژه، از مراحل آغازین تا پس از استقرار نهایی صورت پذیرد و بنابراین می‌تواند به صورت گذشته‌نگر یا آینده‌نگر تعریف شود. برای انجام این فعالیت می‌توان به مجموعه متنوعی از نظریه‌پردازی‌ها، روال‌ها، موردکاوی‌ها و اصول اجرایی در ادبیات این حوزه پژوهشی رجوع کرد که توسط نهادهای متولی نظیر [[انجمن بین‌المللی ارزیابی تأثیرات]]  تألیف یا گردآوری شده‌اند. انواع [[استانداردها و مجوزها]] نیز برای کاهش تأثیرات نامطلوب جانبی نیز برای پروژه‌ها و همچنین محصولات و خدمات تدوین شده است.

 

 

[[مجوزها و استانداردها]]

 

نگاه کلی به گزارش‌ها و پژوهش‌های مرتبط با ارزیابی تأثیرات اقتصادی در حوزه فاوا نشان می‌دهد بیشترین توجهات این حوزه به رشد اقتصادی حاصل از توسعه شبکه جهانی اینترنت بوده است. در حوزه‌های اجتماعی نیز به مسائلی همچون توجه به حقوق بشر، حریم خصوصی و وضعیت زنجیره تأمین توجه شده است. توجه به ارزیابی تأثیرات زیست‌محیطی فاوا از بلوغ بیشتری نسبت به دو حوزه اقتصادی و اجتماعی برخوردار است و موضوعاتی از قبیل مصرف انرژی یا زباله‌های الکترونیکی از دیرباز مورد توجه محققان بوده است.

 

 

[[رده:چارچوب ارزیابی تأثیرات]]

[[رده:چارچوب ارزیابی تأثیرات]]

[[رده:موضوعات تأثیرگذار]]

[[رده:موضوعات تأثیرگذار]]