زنجیره نتایج
زنجیره اجرای یک مداخله اعم از یک پروژه، برنامه یا سیاست رابطه مفهومی ورودیهای اولیه تا تأثیرگذاری نهایی را نشان میدهد (شکل 2). متأسفانه در متون فارسی برای اشاره به این مراحل از معادلهای یکسانی استفاده نشده و ادبیات این حوزه تاحدی دچار آشفتگی شده است. بنابراین در اینجا برای اشاره به مراحل آن از لغات انگلیسی استفاده میشود:
- Input منابعی نظیر بودجه یا نیروی انسانی است که برای شروع برنامه باید در اختیار قرار گیرد.
- Activities فعالیتهایی نظیر کارگیری ابزارها است که در حین برنامه اجرا میشود.
- Output نتایج مستقیمی است که از اجرای برنامه حاصل میشود.
- Outcome نتایج کوتاهمدت، میانمدت یا بلندمدتی است که اجرا برنامه حاصل میشود.
- Impact تغییرات بنیادی یا بلندمدتی است که در سیستمها یا اجتماع در اثر اجرای برنامه رخ میدهد.
به عنوان مثال، در یک برنامه آموزشی مادران برای نحوه تغذیه نوزادان، میتوان این دستاوردها را در نظر گرفت:
- Output : تعداد مادرانی که در این آموزشها شرکت کردهاند. (خروجی برنامه)
- Outcome : میزان مادرانی که روشهای آموزش دیده شده را در عمل به کار گرفتهاند. (نتیجه برنامه)
- Impact : میزان کاهش سوءتغذیهای که در بلندمدت برای کودکان خردسال رخ داده است (هدف کلان برنامه)
بنابراین دو برداشت متفاوت از تأثیر (Impact) یک مداخله وجود دارد. برداشت نخست همان معنای تغییرات بلندمدت یا میزان تحقق اهداف کلانی است که مداخله برای دستیابی به آن صورت گرفته بود، و برداشت دوم تأثیرات مداخله بر زمینههای جانبی نظیر اقتصاد، اجتماع و محیط زیست است. برای اطلاعات بیشتر به صفحات «ارزیابی هدفمحور» و «ارزیابی زمینهمحور» مراجعه کنید.