ارزیابی تأثیرات بر حقوق بشر: تفاوت بین نسخهها
جز (مدیر صفحهٔ ارزیابی تأثیرات حقوق بشری را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به ارزیابی تأثیرات بر حقوق بشر منتقل کرد) |
|
(بدون تفاوت)
| |
نسخهٔ ۴ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۶:۵۹
طی سالهای اخیر، توجه ویژهای به موضوع ارزیابی تأثیرات حقوق بشری در زمینههای مختلف صورت گرفته است. نقطه عطف این موضوع را میتوان در انتشار اصول راهنمای کسبوکار و حقوق بشر سازمان ملل (UNGP ) در سال ۲۰۱۲ دانست که با هدف کمک به دولتها و شرکتها برای پیادهسازی حقوق بشر در فعالیتها و روالهای خود تدوین شده است [58]. موضوع «ارزیابی صلاحیت حقوق بشری» شرکتها و سازمانها بخشی از همین رویکرد است و ارزیابی تأثیرات حقوق بشری یکی از گامهای آن به شمار میرود.
حقوق بشر یکی از موضوعات تحت پوشش حسابداری پایداری به شمار میرود و در استانداردهای GRI و SASB بدان توجه شده است، اما چارچوبهای گزارشگری اختصاصی نیز برای آن ارائه شده است که از آن جمله میتوان به چارچوب گزارشگری اصول راهنمای سازمان ملل اشاره کرد. این قبیل چارچوبها عناصر مختلف توجهات حقوق بشری در شرکتها را مشخص کرده و نمرهدهی یا مقایسه از وضعیت شرکتهای متقاضی یا شرکتهای مشهور را نیز انجام میدهند.
ارتباط با فاوا
در حوزه فاوا توجه به موضوع حقوق بشر طی سالهای اخیر رشد جدی داشته است. به عنوان مهمترین نهاد فعال در این عرصه میتوان به ابتکار شبکه جهانی (GNI) اشاره کرد که در سال ۲۰۰۸ با هدف مقابله با سانسور اینترنت و حفاظت از حریم خصوصی تأسیس شده است. امروزه بسیاری از شرکتهای بزرگ فاوا تلاش میکنند تا با رعایت شیوهنامههای این سازمان، رتبه خود را در حمایت از حقوق بشر ارتقاء دهند. کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد نیز با راهاندازی پروژه بیتک به دنبال گنجاندن حقوق بشر در فناوریهای دیجیتال است.
دستورالعملهای مختلفی برای کمک به شرکتهای فاوا به منظور رعایت حقوق بشر در خدمات و محصولات خود وجود دارد [58][59][60]. رتبهبندی و مقایسه عملکرد شرکتهای مختلف فاوا در زمینه رعایت حقوق بشر نیز امری متداول است که از مهمترین نمونههای آن میتوان به «رتبهبندی حقوق دیجیتال» و «سنجش حقوق بشری شرکتها» اشاره کرد (شکل 39 و شکل 40). منظور از حقوق دیجیتال نوعی نگاشت حقوق بشر به فضای فناوری اطلاعات است که مواردی نظیر حریم خصوصی یا آزادی بیان را در بر میگیرد. برای محصولات ایرانی نظیر پیامرسانها نیز گزارشهایی در زمینه مسائل حقوق بشری منتشر شده است [61].
انجمن سامانه جهانی ارتباطات سیار نیز چالشهای حقوقبشری صنعت موبایل را اینگونه دستهبندی میکند [64] [65]:
- حریم خصوصی و آزادی بیان
- حقوق کودکان و ایمنی برخط
- کودکان کار
- کارگری اجبار، بردگی مدرن و قاچاق انسان
- مواد معدنی مناقشهبرانگیز
- تأثیرات بر ساکنان بومی در مناطق استقرار زیرساختها
علاوه بر این چارچوبها، خود شرکتهای بزرگ فاوا نیز به شیوههای مختلفی به موضوع حقوق بشر واکنش نشان میدهند. به عنوان مثال، فیسبوک پژوهشهایی را پیرامون ارزیابی تأثیرات حقوق بشری در کشورهای جنوب شرق آسیا شامل اندونزی، میانمار، کامبوج و سریلانکا انجام داده و در رابطه با برخی از مشکلات حقوق بشری کشورهای مذکور عکسالعمل نشان داده است [66][67]. این گزارشها شامل بررسی تأثیرات حقوقبشری محصولات اصلی این شرکت از جمله برنامه فیسبوک، پیامرسان مسنجر، پیامرسان واتساپ و شبکه اجتماعی اینستاگرام میشود و در پاسخ به چالشهای مورد اشاره آنها، فیسبوک اقداماتی نظیر بستن حسابهای کاربری دارای اطلاعات گمراهکننده، حذف پستهای نامطلوب به بهانه نفرتپراکنی ، حمایت از اقلیتهای مذهبی یا گرایشهای جنسی، حذف هرزهنگاری کودکان و مواردی از این قبیل انجام میدهد. همچنین فیسبوک برای پاسخدهی بهتر به مناقشات میان خود و کاربران در رابطه با حذف یا نگهداری برخی پستها، از سال ۲۰۲۰ هیئت نظارت بر فیسبوک را تأسیس کرده است که مسئولیت بررسی دعاوی افراد و تصمیمگیری نهایی در این زمینه را برعهده دارد. علاوه بر فیسبوک، برخی شرکتهای دیگر فاوا نیز اقداماتی در رابطه با ارزیابی تأثیرات حقوق بشری خدمات و محصولات خود انجام دادهاند. به عنوان مثال، گوگل خدمات تشخیص چهره خود را تحت ارزیابی تأثیرات حقوق بشری قرار داده است [68].