| سطر ۵۵: |
سطر ۵۵: |
| | * ارزیابی اثربخشی بیشتر بر روشهای آماری و شواهدمحور متکی است، در حالی که ارزیابی زمینهمحور از رویکردهای مختلف نظیر دریافت نظرات ذینفعان یا بازدیدهای میدانی بهره میبرد. | | * ارزیابی اثربخشی بیشتر بر روشهای آماری و شواهدمحور متکی است، در حالی که ارزیابی زمینهمحور از رویکردهای مختلف نظیر دریافت نظرات ذینفعان یا بازدیدهای میدانی بهره میبرد. |
| | | | |
| − | == ارزیابیهای هدفمحور، زمینهمحور و عمومی == | + | == مقایسه رویکردهای ارزیابی == |
| | تأثیرات ناشی از هر موضوع تأثیرگذار را میتوان در دو بخش «تأثیرات مرتبط با اهداف» و «تأثیرات زمینهای» (یا تأثیرات اصلی و تأثیرات جانبی) دستهبندی کرد. در برخی موارد این دو مقوله قابل تفکیک از یکدیگر نیستند و میزان پرداختن به هرکدام بر اساس موضوع بحث مشخص میشود. نمونههای زیر نشان میدهند که موضوعات مختلف ذیل ارزیابی تأثیرات میتوانند به هر کدام از این دو مقوله مرتبط باشند: | | تأثیرات ناشی از هر موضوع تأثیرگذار را میتوان در دو بخش «تأثیرات مرتبط با اهداف» و «تأثیرات زمینهای» (یا تأثیرات اصلی و تأثیرات جانبی) دستهبندی کرد. در برخی موارد این دو مقوله قابل تفکیک از یکدیگر نیستند و میزان پرداختن به هرکدام بر اساس موضوع بحث مشخص میشود. نمونههای زیر نشان میدهند که موضوعات مختلف ذیل ارزیابی تأثیرات میتوانند به هر کدام از این دو مقوله مرتبط باشند: |
| | [[پرونده:Goal-oriented vs Domain-oriented.png|بندانگشتی|نمای مفهومی از تأثیرات هدفمحور و تأثیرات زمینهای حاصل از یک عامل تأثیرگذار]] | | [[پرونده:Goal-oriented vs Domain-oriented.png|بندانگشتی|نمای مفهومی از تأثیرات هدفمحور و تأثیرات زمینهای حاصل از یک عامل تأثیرگذار]] |
| سطر ۶۶: |
سطر ۶۶: |
| | علاوه بر ارزیابی هدفمحور و ارزیابی زمینهمحور، نوع سومی از ارزیابی را میتوان برشمرد که در اینجا از آن به «ارزیابی عمومی» یاد میشود. منظور از این رویکرد، فهرست کردن مهمترین تأثیرات یک موضوع -بدون تمرکز بر اهداف یا زمینههای مختلف- است. اغلب نوشتهها و مقالاتی را که به شکل عمومی به بررسی یک محصول، سیاست یا سازمان میپردازند میتوان ذیل این رویکرد جای داد، اما مهمترین کارکرد آن را میتوان در ارزیابی فناوری مشاهده کرد که در آن یک فناوری به شکل عمومی مورد بررسی قرار میگیرد. | | علاوه بر ارزیابی هدفمحور و ارزیابی زمینهمحور، نوع سومی از ارزیابی را میتوان برشمرد که در اینجا از آن به «ارزیابی عمومی» یاد میشود. منظور از این رویکرد، فهرست کردن مهمترین تأثیرات یک موضوع -بدون تمرکز بر اهداف یا زمینههای مختلف- است. اغلب نوشتهها و مقالاتی را که به شکل عمومی به بررسی یک محصول، سیاست یا سازمان میپردازند میتوان ذیل این رویکرد جای داد، اما مهمترین کارکرد آن را میتوان در ارزیابی فناوری مشاهده کرد که در آن یک فناوری به شکل عمومی مورد بررسی قرار میگیرد. |
| | | | |
| − | == معادلهای فارسی == | + | === جمعبندی === |
| − | همانند پژوهشهای خارجی، در ادبیات مورد استفاده در ایران نیز توافق چندانی برای استفاده از واژگان یکسان در حوزه ارزیابی تأثیرات وجود ندارد. با این حال در اغلب موارد از عبارت ارزیابی تأثیرات برای اشاره به حوزه Impact Assessment استفاده شده است که از آن جمله میتوان به اداره ارزیابی تأثیرات اجتماعی و فرهنگی (اتاف) شهرداری تهران یا مرکز ارزیابی تأثیرات اجتماعی در پژوهشگاه علوم انسانی جهاد دانشگاهی اشاره کرد. سازمان حفاظت محیط زیست نیز واحدی با عنوان دفتر ارزیابی اثرات زیستمحیطی دارد که در آن از واژه «اثر» به جای «تأثیر» استفاده شده است. در حوزه ارزیابی تأثیرات قوانین هر چند که استفاده از عبارت «ارزیابی اثربخشی قوانین» شاید بیشتر با مفهوم آن متناسب باشد، اما در این پژوهش از ادبیات رایج داخلی نظیر مستندات مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی پیروی و به همین صورت بدان اشاره شده است.
| |
| − | | |
| − | == جمعبندی == | |
| | بنابراین به طور خلاصه اصطلاحات به کارگرفته شده در پژوهش حاضر را میتوان اینگونه دستهبندی کرد: | | بنابراین به طور خلاصه اصطلاحات به کارگرفته شده در پژوهش حاضر را میتوان اینگونه دستهبندی کرد: |
| | *; ارزیابی هدفمحور تأثیرات : - از طریق بررسی میزان تحقق اهداف کلان به ارزیابی تأثیرات یک موضوع میپردازد. <br> - این اهداف اغلب از قبل برنامهریزی شدهاند. <br> - گهگاه از آن با عنوان '''ارزیابی اثربخشی''' و '''ارزیابی تأثیرات اصلی''' یاد میشود. | | *; ارزیابی هدفمحور تأثیرات : - از طریق بررسی میزان تحقق اهداف کلان به ارزیابی تأثیرات یک موضوع میپردازد. <br> - این اهداف اغلب از قبل برنامهریزی شدهاند. <br> - گهگاه از آن با عنوان '''ارزیابی اثربخشی''' و '''ارزیابی تأثیرات اصلی''' یاد میشود. |
| سطر ۷۶: |
سطر ۷۳: |
| | | | |
| | *; ارزیابی عمومی تأثیرات: - مهمترین تأثیرات حاصل از یک موضوع را بررسی میکند و لزوماً بر هدف یا زمینه خاصی تمرکز ندارد. | | *; ارزیابی عمومی تأثیرات: - مهمترین تأثیرات حاصل از یک موضوع را بررسی میکند و لزوماً بر هدف یا زمینه خاصی تمرکز ندارد. |
| | + | |
| | + | |
| | + | == معادلهای فارسی == |
| | + | همانند پژوهشهای خارجی، در ادبیات مورد استفاده در ایران نیز توافق چندانی برای استفاده از واژگان یکسان در حوزه ارزیابی تأثیرات وجود ندارد. با این حال در اغلب موارد از عبارت ارزیابی تأثیرات برای اشاره به حوزه Impact Assessment استفاده شده است که از آن جمله میتوان به اداره ارزیابی تأثیرات اجتماعی و فرهنگی (اتاف) شهرداری تهران یا مرکز ارزیابی تأثیرات اجتماعی در پژوهشگاه علوم انسانی جهاد دانشگاهی اشاره کرد. سازمان حفاظت محیط زیست نیز واحدی با عنوان دفتر ارزیابی اثرات زیستمحیطی دارد که در آن از واژه «اثر» به جای «تأثیر» استفاده شده است. در حوزه ارزیابی تأثیرات قوانین هر چند که استفاده از عبارت «ارزیابی اثربخشی قوانین» شاید بیشتر با مفهوم آن متناسب باشد، اما در این پژوهش از ادبیات رایج داخلی نظیر مستندات مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی پیروی و به همین صورت بدان اشاره شده است. |